zwyczaje kulinarne

Zwyczaje i kultura kulinarna w Szwecji

Szwedzka kuchnia i zwyczaje kulinarne wytworzyły się poprzez warunki naturalne, które tam panują. Między innymi jest to sroga zima, krótki okres sprzyjający rolnictwu, potrzeba konserwowanie żywności czy duża dostępność ryb i owoców morza. Jednak w ciągu ostatnich 25 lat szwedzka kultura kulinarna zmieniła się dramatycznie. Stało się tak dzięki otwarciu granic, dostępności taniej żywności o każdej porze roku. A także etnicznych kuchniach z całego świata z którymi Szwedzi mieli kontakt. To co się nie zmieniło, a ma wpływ na kulinarne zachowania,  to porządek i rutyna są dużą częścią szwedzkiej kultury. Jest to szczególnie ciekawe w porównaniu z np. francuskimi lub portugalskimi zwyczajami kulinarnymi.

Porządek i rutyna

Bardzo ciekawe jest zamiłowanie Szwedów do porządku i rutyny. To oczywiście pewne uproszczenie, ale w czwartki potomkowie wikingów jedzą tradycyjną zupę fasolową(Ärtsoppa) i naleśniki. We wtorki zazwyczaj ryby, w piątki Tacos(!) w ramach fredagsmys, a w niedzielę słodycze, których są największym konsumentem na świecie. Również pewne potrawy je się w konkretny sposób. Na przykład Ostkaka, czyli rodzaj sernika je się od środka. Jeszcze bardziej widać to w przypadku znanego wszystkim szwedzkiego stołu(smörgåsbord). Teoretycznie można by było wziąć cokolwiek, jednak tak się nie robi. Obowiązuje kolejność, zawsze zaczyna się od śledzia. Potem inne ryby, wędliny i pikle, sałatki, potrawy z jaj, mięso na ciepło, a na końcu sery i owoce. W międzyczasie popija się akvavit.

Gotowanie w domu –  hausmannskost

Codzienne jedzenie często nazywa się husmanskost i historycznie spożywali je służący obsługujący szlachtę lub robotnicy na farmach. Zgodnie z przepisami taki posiłek miał się składać się z dobrego, taniego i dobrze przygotowanego chłopskiego jadła. To mniej więcej zgadza się z opinią pewnej Szwedki, która o to zapytałem. Jej zdaniem tradycyjne szwedzkie jedzenie nie jest po to żeby się nim delektować, tylko po to żeby się zapchać.

Ärtsoppa och pannkakor
Ärtsoppa och pannkakor
fot.: hildgrim/flikr

Dziś husmanskost składa się z jednego dania, np. klopsiki z puree ziemniaczanym i sosem. Husmanskost można zjeść zarówno w domu, jak i w restauracji na lunch, gdzie często występuje jako Dagens rätt, czyli coś jak danie dnia. Tradycyjna szwedzka kuchnia domowa jest prosta w porównaniu z innymi kuchniami europejskimi, ale z pewnością  nie jest zwykła.

smörgåsbord
smörgåsbord
fot.: by bigmick /wikimedia commons

Szwedzi bardzo interesują się gotowaniem, dlatego weekendy rezerwują na wypróbowanie nowych przepisów z całego świata. Natomiast dania tradycyjne nie są tak częste w domach jakby mogło się wydawać. Jednakże podczas uroczystości i świąt mają swoje stałe miejsce w szwedzkich domach.

Śniadanie

Szwedzi uważają, że śniadanie jest najważniejszym posiłkiem dnia. Rano jedzą kanapki z wędliną, serem lub na słodko z marmoladą. Popularna też jest owsianka z dżemem z borówek, płatki z jogurtem lub z filmjölk (coś jak kefir), jajka oraz sucharki knäckebröd. Do picia, przede wszystkim kawa, ale też herbata, sok i kakao dla dzieci.

KNÄCKEBRÖD
KNÄCKEBRÖD
fot.: Garitzko -.wikimedia commons

Lunch 

Szwedzi w przeciwieństwie do innych krajów jedzą niekoniecznie o ściśle ustalonych porach, tylko wtedy kiedy im pasuje. Niemniej jednak lunch zazwyczaj przypada na 12-13, a większość restauracji jest otwarta cały czas, więc posiłek można spokojnie zjeść od 11 do 22 może do 23. Jeżeli chodzi o dzieci szkolne, to lunch jest za darmo dla wszystkich dzieciaków. Po lunchu około 15, często Szwedzi zjedzą owoc i na pewno zrobią przerwę na kawę i ciastko. 

Kolacja

Kolację Szwedzi jedzą mniej więcej od 17 do 19, w restauracjach podają ją mniej więcej od godziny 18. W ciągu tygodnia jest dosyć prosta, często w postaci gotowych odgrzanych posiłków lub jedzenia na wynos.  Jest to związane mocno zapchanym grafikiem pracy. Nie znaczy, że Szwedzi nie gotują, gotują tyle że głównie podczas weekendów. Ich kolacja jest ważnym posiłkiem dnia, bo spędzanym z rodziną. Często będzie to zupa albo jakieś mięsko lub zapiekanka rybna i ziemniaczki. Na koniec kawa.

Fika

Fika to przerwa na napicie się czegoś, Nie musi to być kawa chociaż zazwyczaj jest. Kawa i przerwa na kawę to rzecz święta, w firmach jest przynajmniej 2 razy dziennie, szczególnie o godzinie 15. Kawiarnie są na każdym kroku, a Szwedzi są jednym z największych konsumentów kawy na świecie. Do kawy jedzą słodkości, ciastka cynamonowe itp.

Tacos w piątek?

To zaskakujące, że ta potrawa z gatunku tex-mex jest tak popularna w Szwecji. Jest to już sprawa tak powszechna , że lokalne supermarkety mają całe sekcje poświęcone tej potrawie. Tacos stało się częścią tradycji „fredagsmys”, tłumaczonej jako „przytulne piątki”. „Fredagsmys” to tradycja pozostawania w domu z przyjaciółmi lub rodziną i spędzania razem relaksującego wieczoru. Zazwyczaj przygotowuje się jedzenie i jakąś formę rozrywki (np. TV lub film), może trochę alkoholu.

Dlaczego tacos stało się stałym elementem tej tradycji? Być może dlatego, że jest to bardzo konfigurowalny posiłek, dodatków jest niezliczona ilość i każdy może dobrać co mu pasuje. Ta tradycja jest świetną opcją przyjmowania gości i wspólnego jedzenia.

Jedzenie na mieście

Szwedzi często jedzą poza domem, zwłaszcza w miastach. Ponadto, istnieje wiele popularnych sprzedawców ulicznych, którzy oferują hot dogi, hamburgery i kebaby. Jeżeli chodzi o napiwki, to prostą zasadą podczas spożywania posiłków w Szwecji jest zaokrąglanie w górę do najbliższej dużej liczby. Nawet jeśli zdecydujesz się nie zostawiać napiwku, jest mało prawdopodobne, że personel wzdrygnie się. Ale podarowanie kilku dodatkowych koron pod koniec dobrego posiłku może nadal być dobrym sposobem podziękowania za miłą obsługę.

Pokaż więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Back to top button